Maria Dolores overleed op de leeftijd van 92 jaar. Ze was al lange tijd weduwe, maar los van het alleen zijn en lichamelijke en mentale kwaaltjes had ze volop genoten van het
leven. Dolores was een vrolijke vrouw, vol humor en met oog voor de mensen om haar heen. Door haar kinderen, (achter)kleinkinderen, neven en nichten werd ze op handen gedragen. Ze was de spil van de familie. Ook in het dorp was ze geliefd. Tijdens haar begrafenismis zat de grote kerk stampvol.

Haar
oudedagvoorziening was goed geregeld. Maria Dolores woonde tot haar dood zelfstandig
in een groot huis dat grensde aan de woning van haar dochter Francesca. Deze was na
haar huwelijk vanuit haar ouderlijk huis rechtstreeks naar het huis ernaast
verhuisd. Zo bleef de lijn tussen moeder en dochter intact. Beide
vrouwen bleven onlosmakelijk deel uitmaken van elkaars leven.

Vooral
na de dood van haar vader zorgde Francesca intensief voor haar toen bejaarde
moeder. Ze kookte voor haar, hield haar grote huis schoon en hielp haar ’s
avonds bij het naar bed gaan. Het dagritme van de dochter was niet alleen
ingesteld op haar eigen huishouding, maar vooral op het welzijn van haar moeder
met wie ze bij alles wat ze ondernam voor honderd procent rekening hield.

De nog onverwachte dood van Maria Dolores schokte Francesca diep. Ze trok zich terug in haar
huis en nam zich voor een jaar lang te rouwen uit respect voor haar moeder. Aan de buitenwereld maakte ze haar rouwproces, el camino del
duelo, kenbaar door charmeloze zwarte kleren en een gezicht zonder make-up. Zingen en dansen? Dat bestond niet meer. De eens zo levenslustige en knappe
vrouw veranderde in een kleurloze figuur die zichzelf nauwelijks pleziertjes gunde.

De duur van rouw verschilt van persoon tot persoon. Sommigen
hebben daar een half jaar voor nodig, anderen een jaar, maar de beperkingen die Francesca zich oplegt zijn extreem. Dat vinden haar vrienden ook en zij doen er alles aan om de rouwende vrouw uit haar
isolement te trekken. Ze maken haar duidelijk dat zij voor haar moeder de ideale dochter was en nooit tekort is geschoten. En dat Dolores het onzin zou vinden dat haar dochter een heel jaar vreugdeloos voorbij laat gaan.

Maria Dolores is nu zeven maanden dood. Haar dochter is nog steeds in diepe rouw, hoewel ze de consequenties ervan zwaarder voelt wegen. Ze wil weer actief zijn in het dorp, met vriendinnen op stap gaan en zingen in het dorpskoor. Toch doet ze het niet. ‘Ik kijk echt wel vooruit, niet achterom, maar het hoort gewoon niet’, vindt ze. Haar vriendin Carmen vertelde ons laatst dat Francesca al wel een klein glaasje wijn had gedronken. ‘We geven haar elke dag een slokje meer’, zei Carmen. ‘Wij brengen Francesca terug tot leven. Het heeft lang genoeg geduurd.’