Ik sta hier tegenover de hoofdingang van het Gemeentemuseum in
Den Haag, waar het sinds enkele uren een heksenketel is. Steeds meer mensen verzamelen
zich vóór de ingang van het museum, daartoe opgeroepen door opzwepende berichtjes
op Twitter die de actuele stand van zaken in het museum weergeven. Het aantal verontruste
en verontwaardigde volgers stijgt per minuut. De Stadhouderslaan is nu al één
grote deinende massa. Om mij heen zie ik veel mensen met hun mobiel in de hand gespannen
wachtend op een nieuwe tweet met nieuws. Intussen is ook de mobiele eenheid gearriveerd.
Die heeft het gebouw omsingeld, want de situatie dreigt grimmiger te worden. De
toegangswegen naar het museum zijn een kwartier geleden afgesloten voor
verkeer, maar de alsmaar groeiende voetgangersmenigte die oprukt naar het
museum is niet meer te stuiten.

Nog even een samenvatting voor degenen die nu pas de
televisie aanzetten of de beelden op You Tube volgen. Vanmorgen vroeg bij het
opengaan van het Gemeentemuseum is een groep van ongeveer dertig personen het gebouw
binnengedrongen. Ze deden zich aanvankelijk voor als vakantiegangers die om een
gezamenlijke rondleiding vroegen. Nadat ze hun rugzakjes in de kluizen hadden
gezet, overmeesterden ze razendsnel met een verdovingsspray het museumpersoneel
en enkele bezoekers die op dat moment al binnen waren. De halfverdoofde slachtoffers
zijn vervolgens met dwingende hand via een zijingang het pand uitgedirigeerd.
Daarna zijn alle toegangsdeuren op slot gegaan. Voor zover we weten zijn er
verder geen gijzelaars binnen. Sindsdien houden de overvallers het gebouw
bezet.

De bezetters maakten al snel via Twitterberichten en een eigen
website contact met de buitenwereld. Ze noemen zichzelf ‘de Klokkenluiders van
het Catshuis’ en het doel van hun overval is ‘niet roof, maar redding’. De
groep heeft zich verzameld in de zaal waar de Victory Boogie Woogie van Piet
Mondriaan hangt. Via You Tube zijn de gebeurtenissen in het museum live te
volgen. We zien op die beelden dat de actievoerders zich onherkenbaar hebben
gemaakt. Ze dragen langharige pruiken, zwarte brillen en overalls bedrukt met
Mondriaanse motieven. Uit de ramen van het museum hangen spandoeken met kreten als:
STIEKEM MONDRIAAN VERKOPEN? GEEN STIJL!, MINISTERS VERPATSEN ONZE NATIONALE
TROTS, STOP DE ACHTERKAMERTJESPOLITIEK, en: WIJ EISEN INSPRAAK. Er cirkelt een
vliegtuig met luchtreclame boven het museum met een sleeptekst in rode letters
die luidt: ‘Lees het manifest van de Klokkenluiders van het Casthuis’. Om de
paar minuten dalen duizenden pamfletten, vastgemaakt aan penselen, uit de lucht
neer over de menigte.

Het manifest beschrijft de aanleiding van de bezetting en de
eisen van de actievoerders. We weten intussen dat een medewerker van het
Catshuis ontdekt heeft dat het kabinet in het geheim de verkoop van de Victory
Boogie Woogie aan China voorbereidt. De minister van Financiën heeft hiertoe het
voortouw genomen, aangezet door een Nederlandse commissaris van de Bank of
China. Deze toezichthouder wil het doek via een Chinees kunstfonds voor een
koopje binnenhalen voor China, voor hetzelfde bedrag namelijk dat Nederland er bij
de aankoop in 1998 voor betaald heeft. Het kabinet accepteert het bod van de
Chinezen en wil met het geld een deel van de circa 500
miljoen euro financieren die Nederland extra
moet betalen voor het dichten van het gat in de Europese begroting. Deze schokkende
berichten en zijn geheimhoudingsplicht brachten de betrokken ambtenaar in
gewetensnood. Hij vroeg het adviespunt klokkenluiders om raad, zocht vervolgens
medestanders en richtte de actiegroep ‘Klokkenluiders van het Catshuis’ op.

De activisten vinden de gang van
zaken onacceptabel. Ze stellen dat de Victory Boogie Woogie ‘de Nachtwacht van
de 20e eeuw’ is en inmiddels is uitgegroeid tot Nederlands nationale
trots. Het doek symboliseert niet alleen de overwinning van levensvreugde en
vrijheid, maar ook het behoud van de eigen identiteit. Volgens de actiegroep
mag het doek niet zonder slag of stoot en zeker niet zonder toestemming van het
volk uit ons land verdwijnen. In 1998 is de volksvertegenwoordiging niet op de
hoogte gebracht over de aanschaf van de Mondriaan, en nu blijkt het parlement bij
de verkoop ervan opnieuw buiten spel te zijn gezet.

De groep eist allereerst dat het voltallige kabinet zich vóór
twee uur bij het Gemeentehuis presenteert en in het openbaar alsnog verantwoording
aflegt. De bewindslieden moeten uitleggen waarom ze willen verkopen en waarom
tegen een belachelijk laag bedrag van nog geen € 40 miljoen, terwijl het
schilderij in de vrije markt minstens anderhalf keer zo veel kan opbrengen. Waarom
mag China voor een dubbeltje op de eerste rang zitten? Als de Chinezen Nederland
zo graag willen gebruiken als springplank naar Europa, laat ze daar dan ook
maar voor betalen, stellen de klokkenluiders. De tweede eis is dat de
bewindslieden een referendum zullen organiseren over de vraag: mag Mondriaans
doek opgeofferd worden voor het aflossen van een staatsschuld? De mening van
het volk zal uiteindelijk bij de besluitvorming doorslaggevend moeten zijn. Verder
eist de groep dat het kabinet de Chinezen met hun fake Victory Boogie Woogies
het land uitzet en dat die belachelijke mediahype rond al die zogenaamde nieuwe
ontdekkingen van soortgelijke schilderijen stopt. Er is maar één echte VBW en
die hangt in het Gemeentemuseum.

In hun
pamflet doen de klokkenluiders bovendien een dringend beroep op de prinses van
Oranje, die destijds in haar hoedanigheid als koningin Beatrix bepleitte dat de
laatste Mondriaan naar Nederland kwam. Zij vragen haar om bemiddeling in deze netelige
kwestie. Het pamflet eindigt met de opruiende tekst: ‘Wij verbranden het schilderij nog liever, dan het voor een
appel en een ei te verpatsen aan de Chinezen.’

De politie heeft voortdurend telefonisch contact met de
woordvoerder van de activisten. Welke personen deel uitmaken van de groep klokkenluiders
is tot nu toe nog onbekend. Duidelijk is wel dat er invloedrijke en welgestelde
personen bij betrokken zijn en insiders van het Gemeentemuseum. Sommigen
speculeren dat Jan Pieter Boll een van de actievoerders is. Hij is een
familielid van de man die de Victory Boogie Woogie destijds naar Nederland
haalde. Hoewel de ’klokkenluiders’ niet gewelddadig lijken te zijn, zal de
groep volgens hun zegsman niet terugschrikken voor ‘harde maatregelen’ als geen
gehoor wordt gegeven aan de eisen. Ook de toegestroomde menigte schandaliseert steeds
luidruchtiger in spreekkoren de handelwijze van de bewindvoerders en schreeuwt
om opheldering. De eerste lantarenpalen hebben het begeven, mensen komen in de
verdrukking en vallen flauw. Ambulances staan klaar, maar het
ambulancepersoneel kan de slachtoffers in de massa niet bereiken. De situatie
lijkt onhoudbaar en volledig uit de hand te lopen. De grote, zeer dringende vraag
is nu: hoe zullen kabinet en vorstenhuis dit acute probleem gaan oplossen? Wij
houden u op de hoogte. Dit was Jacoba van Otterdijk, live voor RVL Nieuws.

(Mijn derde bijdrage voor de my victory boogie woogie wedstrijd, 2014)