De kans dat u ooit
als leek of (eerste) hulpverlener iemand moet beademen via een
kunstmatige opening, een gat in de hals (halsstoma of tracheostoma) is niet erg groot.
Simpelweg omdat er niet zo veel mensen zijn met die handicap. Toch kan zich
onverwacht een situatie voordoen waarbij iemand met een halsstoma acuut hulp en
beademing nodig heeft. Dan is het voor de patiënt van levensbelang dat
omstanders weten wat ze wel of juist niet mogen doen. Om in die
kennis te voorzien is eind september de app Tracheostoma over eerste hulp en beademing bij mensen
met een halsstoma
op de markt gebracht. De app is beschikbaar voor Androïd- en Apple-apparaten. Iedereen kan de nieuwe app gratis downloaden en installeren op tablet, computer en mobiele telefoon.

De medische app Tracheostoma geeft vooral tips over
spoedeisende hulp aan mensen met een halsstoma bij wie het strottenhoofd
(larynx) en de stembanden operatief verwijderd zijn, meestal vanwege kanker.
Zij worden ook wel stembandlozen of gelaryngectomeerden genoemd. In Nederland
gaat het om een groep van ongeveer 2.500 personen.

De app is een coproductie van de NSvG
Patiëntenvereniging voor stembandlozen en de Nederlandse Werkgroep Hoofd-Hals
Tumoren. Op de app is vooral uitgelegd hoe de kunstmatige beademing van een gelaryngectomeerde in zijn werk gaat. Verder is beschreven wat een laryngectomie inhoudt (operatief verwijderen van strottenhoofd en stembanden), wat een tracheostoma is, wat een
stemprothese is (een ‘spraakknoopje’ dat bij een gelaryngectomeerde in de hals is ingebracht tussen de slokdarm en de luchtpijp, vlak boven het stoma) en wat er komt kijken bij de verzorging van halsstoma en spraakknoopje. Ook
bevat de app een filmpje over toedienen van medicinale zuurstof via een tracheostoma.

Bij
gelaryngectomeerden alleen mond-op-halsbeademing

Volgens de app is het belangrijk bij beademing van
gelaryngectomeerden vier dingen goed te onthouden: de halsstoma is de enige
ademweg, mond-op-mondbeademing en
mond-op-neusbeademing is bij stembandlozen zinloos, alleen
mond-op-halsbeademing kan redding bieden. Wanneer langere tijd medicinale
zuurstof wordt toegediend via het halsstoma is adequate luchtbevochtiging een must,
zodat slijm in de luchtpijp niet kan indrogen.

Installeer de app

Hoewel de inhoud van de app Tracheostoma bedoeld is voor een
breder publiek, is een groot deel van de informatie vrij technisch en wat
ingewikkelder voor de leek. Toch kan de applicatie behalve voor hulpverleners
een belangrijk hulpmiddel zijn voor stomadragers zelf, hun mantelzorgers,
familie, vrienden, kennissen en contactpersonen. Wanneer zij de app op hun
telefoon hebben staan, kunnen ze daarmee in een noodsituatie omstanders en
hulpverleners laten zien hoe te handelen en op welke manier de patiënt of het
slachtoffer ademhaalt en spreekt. Zo kan de spoedeisende hulp adequaat op gang
komen. Des te meer personen de app installeren op hun mobiele telefoon, des te
wijder verspreid er kennis voorhanden komt en des te beter de hulp in een
noodsituatie kan verlopen. Dan kan de app voor mensen met een tracheostoma van
levensreddende betekenis zijn.

Patiëntenvereniging voor stembandlozen

De app
Tracheostoma was een cadeautje voor de NSvG Patiëntenvereniging voor
stembandlozen vanwege het vijftigjarig bestaan van de vereniging. De
informatie op de app is opgesteld in het Nederlands, er is geen Engelse of
Spaanse versie toegevoegd. Wel is naast de Nederlandse ook een Engelstalige
versie van het videofilmpje over zuurstoftoediening opgenomen.

App in z’n geheel vertalen naar het Engels en Spaans?

Aangezien strottenhoofd- en stembandkanker zich over het
algemeen op latere leeftijd manifesteert, doorgaans vanaf het zestigste jaar,
bestaat de patiëntengroep van gelaryngectomeerden voor het grootste deel uit
gepensioneerden. Voor degenen onder hen die ondanks hun handicap toch graag reizen en buiten Nederland op
vakantie gaan, zou een app Tracheostoma op hun telefoon in de Engelse en
Spaanse taal geen overbodige luxe zijn. KNO-artsen in het buitenland hebben meestal nog
onvoldoende kennis over de operatietechniek ‘tracheostoma en stemprothese’
zoals in Nederland gebruikelijk is. De patiënt loopt het risico dat artsen en
verpleegkundigen in het vakantieland in een noodsituatie onvoldoende adequaat
handelen. Mocht de gelaryngectomeerde in het buitenland ziek worden of
problemen krijgen met de longen of de stemprothese, dan kan een app
Tracheostoma in het Engels en Spaans ook daar sneller redding en professionele
hulp garanderen. Dat zou voor de leden van de patiëntenvereniging, de gelaryngectomeerden, een nog
mooier cadeautje zijn.

Links naar de app Tracheostoma

U kunt de app Tracheostoma bekijken op de www.tracheostoma.nl en gratis downloaden
op
https://play.google.com/store/apps/details?id=nl.buildnet.nsvgplay.google.com/store/apps/details?id=nl.buildnet.nsvg.

Meer informatie over gelaryngectomeerden vindt u op:
www.verderzonderstembanden, www.kanker.nl/nsvg en www.nwhht.nl.